Waarom leerleiderschap vandaag geen luxe meer is
"Een leidinggevende heeft meer impact op leren dan een opleidingsbudget."
Als we die stelling voorleggen aan HR- en L&D-professionals, zijn de meesten het ermee eens. Leren gebeurt niet alleen in een opleiding. Het gebeurt wanneer medewerkers iets nieuws uitproberen, feedback krijgen, hulp vragen aan een collega, reflecteren over wat misliep of een nieuwe uitdaging aangaan.
En toch richten we onze inspanningen rond leren nog te vaak op wat we als L&D rechtstreeks kunnen organiseren: opleidingen coördineren, leerplatformen en kennisbanken beheren of nieuwe technologie implementeren.
Dat is op zich niet verkeerd. Maar het roept wel een belangrijke vraag op: benutten we ook voldoende wat er elke dag op de werkvloer gebeurt?
Die vraag wordt alleen maar relevanter nu L&D meer impact moet realiseren met beperkte middelen. Dan is het een gemiste kans om één van de belangrijkste hefbomen voor links te laten liggen: de leidinggevende.
Wat gebeurt er ná de opleiding?
Een opleiding kan veel in gang zetten. Maar wat gebeurt er nadat ze voorbij is en de medewerker opnieuw aan het werk gaat?
Daar ontstaat de echte waarde van leren pas. Wanneer iemand het geleerde toepast, een probleem oplost of met een verandering moet omgaan. Precies daar wordt leren uiteindelijk omgezet in ander gedrag en betere prestaties.
Zwemles op het droge
Zwemmen leer je in het water
Je kunt iemand op het droge aanleren hoe je bepaalde zwembewegingen maakt. Maar echt zwemmen leer je pas in het water.
Op het werk is het niet anders. Een opleiding kan kennis, inzichten en vaardigheden aanreiken. Maar de echte uitdaging begint wanneer medewerkers terugkeren naar hun dagelijkse praktijk. Daar is geen trainer en geen L&D-team. Wel een leidinggevende.
Waarom dit vandaag dringend is
De noodzaak om te leren wordt alsmaar groter. Kennis veroudert snel. Technologie en AI veranderen jobs terwijl we ze uitoefenen. Organisaties hebben mensen nodig die blijven bijleren.
Maar dat gaat niet vanzelf. Bijna één op de twee Vlamingen (49%) volgt geen opleiding en wil dat ook niet. Wie zo denkt, zegt in ruim acht op de tien gevallen er gewoon geen nood aan te hebben. Een groter opleidingsaanbod verandert daar weinig aan.
Bron: Departement Werk en Sociale Economie (2024). Monitoringsrapport 2024: individuele opleidingsdeelname en de opleidingsinspanningen van werkgevers in Vlaanderen.
Wat wel helpt? Een directe leidinggevende die leren dagelijks bespreekbaar maakt. Medewerkers noemen hun leidinggevende zelfs een doorslaggevende factor voor een omgeving waarin ze kunnen leren en groeien (Crans et al., 2021).
Een tool stelt geen reflectievraag
Een leerplatform of AI-assistent kan heel waardevol zijn. Maar een tool vestigt niet vanzelf de aandacht op leren. Hij vraagt niet "Wat ga je hiermee doen?" en creëert geen veilige plek om te experimenteren. Daar maakt menselijk leiderschap het verschil.
De vraag die we eigenlijk moeten stellen
Niet: hoeveel opleidingen bieden we aan? Of welke nieuwe leeroplossing hebben we nodig?
Maar: hoeveel leidinggevenden maken elke dag leren mogelijk?
Een sterke leercultuur ontstaat niet alleen in de opleidingscatalogus of op het leerplatform. Ze ontstaat in gesprekken, teamoverleg, feedbackmomenten en kleine experimenten op de werkvloer. Daarom is leerleiderschap geen extra taak bovenop leiderschap. Het ís leiderschap.
In de volgende blog maken we het concreet: wat doet een leerleider eigenlijk?